Mở đầu màn ra mắt của Apple hôm qua không phải là iPhone, không phải là iPad, không phải là Apple Watch, thay vào đó Apple giới thiệu một thứ mà hãng chưa từng tiết lộ trên sân khấu: một con robot! Với tên gọi Liam, chú robot này được các kĩ sư Apple thiết kế đặc biệt với mục đích tháo tung những chiếc iPhone cũ ra và tái sử dụng lại các linh kiện còn xài được. Đây là một phần trong nỗ lực nhằm "xanh hóa" hoạt động sản xuất sản phẩm của Apple, giúp cắt giảm chi phí và tiến đến mục tiêu tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên.
Liam là một con robot cỡ lớn với 29 cánh tay tự động thực hiện nhiều công việc khác nhau. Nhìn sơ qua thì nó cũng giống như các robot tự động hóa trong những nhà máy sản xuất công nghiệp, có điều những con robot khác được làm ra để lắp ráp các linh kiện lại với nhau trong khi Liam thì ngược lại. Điều thú vị là Apple đối xử với Liam như là một sản phẩm thực thụ của hãng, cũng giữ bí mật với ngay cả nhân viên, cũng đem lên sân khấu giới thiệu trước thế giới, cũng tổ chức cho các anh chàng ở những trang công nghệ đến tham quan.
Ở Mỹ và một số nước khác, Apple có chính sách thu hồi lại iPhone cũ đổi iPhone mới, ngoài ra hãng cũng thu thập lại những chiếc iPhone bị lỗi mà người dùng mang đi bảo hành, những chiếc bị vào nước hoặc bị rớt bể nát không còn xài được nữa. Tất cả những thiết bị này sẽ được ship đến một trong hai trung tâm phân phối chính của Apple tại Mỹ. Sau giai đoạn kiểm tra thủ công, thiết bị sẽ được giao tiếp tới một nhà kho bí mật để Liam có thể làm công việc của mình.
Ý tưởng của việc sử dụng Liam thực chất rất đơn giản: Apple là người đã lắp ráp iPhone, vậy thì còn ai thích hợp hơn họ trong việc tháo tung nó ra trở lại?
Nhiệm vụ của Liam
Bằng việc tạo ra Liam, Apple muốn giải quyết một vấn đề đang ngày càng trở nên nhức nhối của ngành điện tử tiêu dùng: rác thải điện tử (e-waste). Những vật liệu không còn sử dụng được từ những chiếc máy tính, điện thoại, TV và nhiều đồ công nghệ khác đang đầu độc môi trường ở nhiều quốc gia trên thế giới. Chưa kể đến những hóa chất độc hại trong pin còn có thể gây nguy cơ cháy nổ trong cộng đồng. Đặc biệt, lượng rác thải điện tử càng nhiều hơn tại các quốc gia đang phát triển như Ấn Độ và Trung Quốc, nơi mà hàng thải ra thường được tập kết về. Ở Mỹ, chính sách tái chế đã có từ lâu vì luật khắt khe hơn, ngoài ra nhu cầu của người dùng với sản phẩm xanh cũng cao hơn. Còn khi bước ra thế giới, điều này trở thành một thách thức với Apple.
Liam được lập trình để cẩn thận tháo từng bộ phận của một chiếc iPhone cũ ra, ví dụ như khe SIM, các con ốc, pin, camera... Nói cách khác, việc tháo rời như thế này sẽ giúp các linh kiện dễ được tái chế và tái sử dụng hơn. Giải pháp này hữu ích hơn so với công nghệ tái chế truyền thống, đó là sử dụng cái máy nghiền với nam châm để tách riêng từng cụm linh kiện. Công nghệ truyền thống khó cho ra những vật liệu tái chế còn nguyên mà các linh kiện thường bị dính lại vào nhau, trong khi Liam có thể tách riêng kính và nhựa để nó không lẫn vào đồng chẳng hạn.
Cuối cùng, những vật liệu này có thể được bán cho các công ty chuyên tái chế một loại hóa chất nhất định, ví dụ như nickel, nhôm, đồng, cobalt hay tungsten, sau đó biến chúng thành một sản phẩm khác có ích thay vì đổ hết ra bãi chất thải. Một số vật liệu trong này có thể mất đến hàng thập kỉ để phân hủy và có khả năng làm rò rỉ chất độc xuống mặt đất, trong khi nếu tái chế thì chúng vẫn còn có giá trị.
Theo trang web DoSomething.org, có khoảng 20 đến 50 triệu tấn rác thải điện tử bị bỏ ra môi trường mỗi năm. Chỉ tính riêng ở Mỹ, lượng e-waste chỉ chiếm 2% tổng số rác thải ở các bãi tập kết nhưng lại chiếm đến 70% tác nhân gây độc. Liam ra đời như là bước đầu tiên trong nỗ lực giải quyết vấn đề e-waste tuy hiện tại nó chỉ mới áp dụng ở quy mô nh3 mà thôi.
Không giống như các bằng sáng chế về thiết kế hay tính năng, Apple nói rằng họ hi vọng các đối thủ của mình sẽ copy Liam về sử dụng vì lợi ích chung của toàn thế giới. Tính đến thời điểm hiện tại, Apple cho hay họ chưa thấy có bất kì nhà sản xuất nào khác sử dụng công nghệ tương tự trong việc tháo rời sản phẩm cũ. Mặc dù vậy, hãng không tiết lộ chi tiết về giá thành để làm ra một chú Liam.
Liam hoạt động như thế nào?
Liam được đặt tên bởi một nhóm nhỏ kĩ sư vào giai đoạn đầu của quá trình phát triển. Đây là tên đầy đủ chứ không phải là từ viết tắt gì cả. Liam cũng không giống như chú Wall-e hay mấy con robot hầm hố trong phim Terminator. Thay vào đó, Liam trông giống một cái dây chuyền sản xuất được trải dài theo chiều dọc và trong quá trình hoạt động của mình, nó sẽ tạo ra những âm thanh đúng chất công nghiệp từ các mô-tơ đang vật hành, kèm theo đó là tính lanh canh của các linh kiện iPhone được thả vào những thùng chứa.
29 cánh tay robot của Liam chính là thứ thật sự làm việc. Một số cánh tay có khoan, một số khác thì có tua vít hay các giác hút. Khi một nhân viên kho đặt nhiều chiếc iPhone lên một băng chiều (tối đa 40 chiếc một lần), quy trình tháo gỡ sẽ bắt đầu. Cánh tay đầu tiên sẽ tháo màn hình iPhone ra khỏi lớp vỏ sau. Lớp vỏ tiếp tục di chuyển theo băng chuyền đến một cánh tay khác để tháo pin một cách cẩn thận. Nhờ có Liam mà nhân viên của Apple không cần phải tiếp xúc trực tiếp với pin, vốn là một thứ có nguy cơ cháy nổ cao và nguy cơ rò rỉ hóa chất cũng cao.
Quay trở lại với băng chuyền, các linh kiện của iPhone sẽ được thu thập theo nhiều cách khác nhau: các con ốc vít sẽ được hút lên bằng những ống nhỏ, trong khi khe SIM thì được lấy ra bằng một cánh tay có kẹp. Ở mỗi giai đoạn như vậy Liam sẽ có một chiếc tablet gắn trên đó để hiển thị thông số hoạt động của robot và tiến độ tháo gỡ thiết bị đang đến đâu. Khi có vấn đề, chẳng hạn như linh kiện bị kẹt không thể gỡ ra, tablet sẽ hiển thị lên cho người vận hành biết. Tương tự, khi nhiệt độ của một viên pin bỗng nhiên trở nên quá cao thì cảnh báo cũng sẽ được đưa ra.
Ngoài việc hoạt động riêng lẻ, những cánh tay này còn có thể làm việc theo cặp. Ví dụ, khi gặp một chiếc iPhone bị ăn mòn khiến linh kiện trở nên khó tháo thì cánh tay robot thứ nhất có thể thử gỡ ra trong 5 lần, trong lúc đó cánh tay thứ hai rảnh rỗi sẽ xử lý một cái điện thoại khác. Tính năng này của Liam giúp hạn chế thời gian chết trong quá trình nó vận hành và tăng số lượng iPhone có thể được xử lý. Apple nói rằng Liam có tỉ lệ thành công lên đến 97% khi tháo gỡ các linh kiện.
Apple cũng tối ưu dây chuyền để khi một robot bị hỏng thì máy vẫn có thể tiếp tục vận hành thêm 30 phút nữa trước khi một cánh tay dự phòng được thay vào. Nếu vấn đề không thể được khắc phục nhanh chóng, người vận hành có thể đứng vào làm thế cho robot trong khi các kĩ sư tiếp tục công việc sửa chữa của mình.
Liam hoàn tất việc tháo một chiếc iPhone sau khoảng 11 giây và cùng lúc sẽ có nhiều chiếc được xử lý. Tính trung bình mỗi giờ Apple tháo tung được 350 chiếc, như vậy sẽ tương đương với 1,2 triệu iPhone mỗi năm. Apple không nói khi nào thì Liam bắt đầu đi vào hoạt động chính thức, họ chỉ nhấn mạnh rằng dự án này vẫn đang trong giai đoạn nghiên cứu, phát triển và thử nghiệm. Tính đến lúc này Liam đang chạy từ thừ 2 đến thứ 6, cuối tuần nó được nghỉ ngơi.
Để biết được cách hiệu quả nhất để tháo iPhone, nhóm thiết kế nên Liam đã nghiên cứu kĩ những linh kiện trong quá trình sản xuất. Họ cũng ghé thăm nhiều nhà máy tái chế và phá hủy sản phẩm và nhận thấy rằng tự động hóa là cách hiệu quả nhất để giúp tháo các linh kiện mà không làm các vật liệu dính hay trộn lẫn vào nhau.
Kế hoạch lớn hơn
Apple đang có kế hoạch làm thêm nhiều chiếc Liam nữa, trong đó có một cỗ máy sắp được lắp ráp ở Châu Âu. Tất cả đều hướng đến mục tiêu biến Apple trở thành một công ty hoàn toàn thân thiện với môi trường. Hiện tại Liam chỉ hỗ trợ tháo iPhone 6s nhưng trong tương lai nó sẽ được mở rộng để áp dụng cho cả những thiết bị iOS khác như iPod và iPad.
Trong những năm gần đây Apple đã rất để tâm đến việc xanh hóa hoạt động của mình. Năm 2014, khi bị nhà đầu tư chất vấn về ảnh hưởng của các chương trình thân thiện môi trường với lợi nhuận của Apple, CEO Tim Cook đã giận giữ nói rằng "nếu anh chỉ muốn tôi làm mọi thứ vì lợi nhuận, anh nên bán cổ phiếu của mình đi".
Trước đó, năm 2004, Apple từng bị tổ chức Greenpeace chỉ trích vì không loại bỏ hóa chất độc hại ra khỏi sản phẩm của mình, thứ mà các công ty công nghệ khác như Samsung và Nokia đã làm vào thời điểm đó. Nhiều năm sau, Greenpeace ra mắt chiến dịch Green My Apple để đánh động mọi người về chuyện này và đã thu hút được sự chú ý của Steve Jobs. Sau đó không lâu, Jobs trả lời bằng các thông tin rằng Apple đang chuẩn bị nhiều kế hoạch để xanh hóa cả tổ chức.
Giờ đây, Apple nói rằng việc thân thiện với môi trường là một trong những dự án lớn nhất của hãng. Tất cả cơ sở hoạt động của Apple tại Mỹ đang xài 100% năng lượng tái chế. Trụ sở mới - Apple Campus 2, dự kiến mở cửa năm 2017 - cũng được thiết kế với các vật liệu và công nghệ thân thiện môi trường, ví dụ như một hàng pin năng lượng mặt trời gắn trên mái nhà. Apple cũng làm việc với các cơ quan bảo tồn để giúp trồng hàng trăm nghìn hecta cây ở Mỹ. Ở Singapore và Trung Quốc Apple cũng đã xanh hóa được những hoạt động về kinh doanh và bán lẻ của hãng, giờ đã đến lúc xanh hóa quy trình sản xuất và Liam là điểm bắt đầu.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét