Sundar Pichai, CEO của Google, đã nhận được tổng cộng 100 triệu USD thu nhập trong năm 2015, bao gồm luôn cả lương, thưởng và cổ phiếu. Điều đó cho thấy rằng Google rất coi trọng vị CEO gốc Ấn này. Để giúp chúng ta hiểu hơn về Pichai, trang BuzzFeed đã có một cuộc nói chuyện dài với ông, ở đây mình lọc ra những ý hay nhất liên quan đến con người, tính cách cũng như cách lãnh đạo của Pichai để anh em dễ đọc hơn. Qua đó anh em sẽ thấy được khát khao của một người muốn mang công nghệ thông tin đến cho toàn thế giới và giúp cuộc sống ngày một tốt hơn.
Tuổi thơ và ảnh hưởng đến ước mơ ngày nay
Vị CEO của Google lớn lên trong một căn nhà 2 phòng ngủ ở Chennai, Ấn Độ, nơi ông và người anh (hoặc em) của mình ngủ trên sàn của phòng khách. "Cha mẹ tôi đã phải hi sinh nhiều thứ, nhưng giáo dục luôn là ưu tiên của họ. Tôi cảm thấy may mắn về cơ hội mà tôi có được... họ luôn mang lại cho tôi cơ hội được tiếp cận với giáo dục bằng bất kì giá nào". Thực chất thì đến giờ Pichai vẫn còn sợ bố của mình thất vọng vì ông không học cao hơn. "Nếu tôi nói chuyện với bố, có lẽ ông ấy vẫn tiếc vì tôi không làm cho xong bằng tiến sĩ. Ông ấy phải nghỉ học sau khi tốt nghiệp. Ông luôn muốn học thêm, nhưng vì lý do tài chính nên ông ấy không thể. Tôi nghĩ ông ấy đã luôn muốn tôi học tiếp".
Tính theo mức sống trung bình ở Ấn Độ, Pichai là một người khá may mắn. Bố của ông là một kĩ sư, và ông còn được đi học. Gia đình ông có đủ tiền để sắm một chiếc xe máy mà đôi khi cả 4 người trong nhà cùng tống lên chạy. Cũng có những khi ông đi xe bus, nhưng không phải là vì tiết kiệm gì, chỉ là ông muốn mát mẻ hơn một chút.
Sundar Pichai trong một buổi gặp sinh viên Ấn Độ
Nhưng song song đó, vẫn còn rất nhiều người kém may mắn hơn ông tại Ấn Độ. "Ở ngay nhà tôi có một anh chàng mà tôi gọi là night watchman. Anh ấy ngủ ở ngoài nhà chúng tôi mỗi đêm. Tôi chưa từng nghĩ về anh ấy như là một người vô gia cư, nhưng anh ấy không có nhà, không có gia đình. Anh ấy không biết quê quá hay mình đã được sinh ra như thế nào".
[Lược bớt một đoạn kể rằng Pichai đang ngồi trên xe tham dự một sự kiện khi ông ghé thăm Ấn Độ, đi cùng với ông có cây bút của trang BuzzFeed, người đang viết bài tường thuật này cho chúng ta đọc.]
Khi chiếc xe chở Pichai chạy chậm lại, trước mặt cả đoàn là một bảng quảng cáo Nexus 6P to bự. Những bảng quảng cáo như thế này xuất hiện khắp New Delhi, và ngoại ô cũng có, tại sân bay cũng có luôn. Ngược lại, không có những bảng quảng cáo lớn như vậy dành cho iPhone. Ở Ấn Độ, Apple chỉ nắm 2% thị phần mà thôi, số còn lại là điện thoại phổ thông và Android.
Có rất nhiều điện thoại Android tại quốc gia này. Android đang chiếm đến 64% tỉ trọng smartphone của thị trường Ấn Độ. Và trong năm nay, lần đầu tiên Google kỳ vọng doanh số bán điện thoại Android tại Ấn Độ sẽ cao hơn cả Mỹ. Thị trường Mỹ hiện tại đã bảo hòa với 70% dân số trưởng thành và 86% dân số trẻ sở hữu điện thoại thông minh. Trong khi đó, chỉ 26% dân số Ấn Độ có smarrtphone, và họ gần như chiếm trọn số lượng người dùng Internet của đất nuốc. Con số này đang tăng nhanh, không phải nhờ những thiết bị cao cấp như là Nexus 6P, mà nhờ những chiếc điện thoại giá rẻ từ các hãng điện thoại địa phương. Song song đó, hạ tầng mạng cũng đang ngày càng tốt lên khiến cho lượng người dùng Internet di động càng lúc càng phát triển. Một trong những thách thức của Pichai đó là đảm bảo Android vẫn còn giữ được thị phần của mình khi mà nhu cầu smartphone ở Ấn Độ tăng trưởng nhanh.
Pichai giải thích: "Máy tính cá nhân chưa bao giờ cất cánh ở Ấn Độ. Có 2 thứ đã thay đổi: những cái smartphone chạy Android, và kết nối mạng. Đây là hai thứ mà khi kết hợp lại chúng đã thấp sáng cả một đất nước".
Android từ lâu đã được làm cho những khoảnh khắc như thế này. Toàn bộ thế mạnh của Android nằm ở khả năng tùy biến, thay đổi cấu hình, và cá nhân hóa để tất cả mọi người trên thế giới đều có thể tiếp cận được một chiếc điện thoại Android. Bạn đang cầm trong tay những chiếc flagship như HTC One, Samsung Galaxy với giá chục triệu, nhưng ở Ấn Độ chỉ cần 800 nghìn đồng là bạn đã có một cái smartphone Lava Atom X rồi. Giá này tất nhiên không bao gồm hợp đồng, mua phát xài luôn. Pichai nghĩ rằng những thiết bị như thế này sẽ là nhân tố thay đổi thời cuộc không chỉ ở Ấn Độ mà trên toàn thế giới.
Ông nói: "Hàng trăm năm trước có rất ít người tiếp cận được với thông tin. Và thường thì họ là những người quyền lực. Ngay cả những thứ đơn giản như in sách đã giúp thông tin đến được với nhiều người hơn. Tôi luôn cảm thấy hứng thú về việc này, và tất cả mọi bước nhảy về mặt công nghệ đều có vai trò quan trọng."
Mục tiêu mang Internet đến cho mọi người ở Ấn Độ và trên thế giới
Những chiếc điện thoại giá rẻ này sẽ không là gì nếu không có một kết nối mạng đủ tốt với mức phí chấp nhận được. Các thành phố của Ấn Độ thường bị nghẽn mạng do có quá nhiều người truy cập, còn khu ngoại ô hoặc vùng sâu vùng xa thì thậm chí còn không có Internet. Nhưng giờ điều đó đang thay đổi nhờ vào những nỗ lực của các công ty như Google hay Facebook.
Facebook ra mắt một chương trình gọi là Free Basics tại Ấn Độ. Dịch vụ này cho phép người dùng truy cập vào một số trang web và app miễn phí, ví dụ như thời tiết, Wikipedia và tất nhiên là có cả Facebook. Chỉ khi nào người dùng vào những website khác thì mới bị tính phí vào cước điện thoại. Nhưng hồi tháng 1 năm nay, chính phủ Ấn Độ đã cấm chương trình này.
Google thì đi một hướng khác. Hãng cố gắng làm 2 thứ: giảm dung lượng mạng mà các dịch vụ của Google tiêu thụ, và chi tiền để cấp băng thông miễn phí để người ta có thể xài bất kì thứ gì họ muốn. "Mô hình mà chúng tôi có ở đây tương tự như những gì đang có ở Mỹ. Chúng tôi cần phải làm nhiều hơn để giá cước trở nên rẻ hơn. Đó là một cách tiếp cận tốt để giải quyết vấn đề". Thế là trong tháng 1 vừa rồi, Google đã mở chương trình cấp Wi-Fi miễn phí tại các nhà ga xa lửa. Bắt đầu ở Mumbai và đến cuối năm sẽ có 100 ga được phủ sóng với lượng người tiếp cận được là 10 triệu. Google hi vọng họ sẽ sớm tăng con số này lên thành 400.
Về việc thứ hai mà Google đang cố gắng làm, các kĩ sư của hãng từng lâu đã cố gắng giảm lượng dữ liệu cần gửi nhận khi xài các dịch vụ của Google, cũng như khi hoàn toàn không có Internet. Ví dụ đơn giản nhất: Google Maps có chức năng bản đồ offline để bạn vẫn biết đường đi ngay cả khi không có mạng. Hay như Android N, nó dùng ít dữ liệu hơn để hoàn thành cùng một tác vụ (chưa rõ lắm về vụ này).
Ở quê nhà của mình, Pichai cho biết có rất nhiều người nói tiếng bản xứ. Hindi là ngôn ngữ phổ biến nhất với 400 triệu người nói, nhưng tính trên dân số 1,3 tỉ người thì đây chỉ là một phần nhỏ. Và Google đang tích cực hỗ trợ thêm 11 ngôn ngữ còn lại. "Tôi sẽ không ngạc nhiên nếu một tờ báo tiếng Tamil, ngôn ngữ mẹ đẻ của tôi, phát hành nhiều ấn bản hơn New York Times hoặc nhiều tờ báo lớn khác trên thế giới", Pichai nói vui. Thật chất thì tờ nhật báo lớn nhất bằng tiếng Tamil phát hành 1,7 triệu bản một ngày, trong khi New York Times chỉ là 626.000 bản. Tờ báo Tamil lớn thì hai cũng phát hành được đến 1,2 triệu bản. "Có rất nhiều người nói tiếng mẹ đẻ rất giới, nhưng những thứ khác thì họ chẳng biết gì. Vậy nên ở Ấn Độ, để đi từ 300 triệu lên thành 1 tỉ người dùng, bạn buộc phải hỗ trợ những ngôn ngữ khác nữa".
Phụ nữ, Pichai, mẹ và Internet
Nỗ lực của Google cũng đồng nghĩa với việc giúp nhiều phụ nữ hơn lên Internet. Đây là một vấn đề rất cá nhân với chính Pichai. "Mẹ của tôi phải nghỉ học trung học vì lý do kinh tế, nhưng bà là người mà tôi luôn chạy đến hỏi bài khi gặp khó khăn lúc làm bài tập về nhà. Tôi có thể thấy được sức mạnh về những gì mà bà đã cống hiến, nhưng theo một cách nào đó bà không thể nhận ra vì bà không được tiếp cận với giáo dục. Khi bạn nhìn vào Internet, phụ nữ chiếm chỉ 1/3 lượng người dùng, con số này càng thấp hơn ở các vùng xa. Tôi nghĩ rằng điều quan trọng với chúng tôi đó là cải thiện điều này".
Google có một chương trình tên là Internet Saathi. Chương trình này sẽ tuyển dụng một số phụ nữ đạp xe ra những nơi hẻo lánh, các huyện ngoại thành và cầm theo điện thoại hoặc tablet Android. Họ sẽ dạy cho những người phụ nữ khác ở nơi mà họ đến cách xài thiết bị. Google dự tính sẽ chạm mốc 300.000 ngôi làng ở Ấn Độ với Internet Saathi vào cuối năm 2018.
Pichai nói tiếp: "Hầu hết những người phụ nữ ở vùng quê Ấn Độ mặc định rằng Internet không phải dành cho họ. Họ nghĩ rằng nó là thứ dành cho cho chồng, cho cha, cho con trai hay anh em mình. Nhưng khi bạn cho họ xem thiết bị này, có thứ gì đó trong đầu nói với họ rằng Internet cũng dành cho cả họ. Ví dụ dễ nhất, họ có thể xem nhanh giá ngũ cốc bằng điện thoại. Khi bạn sống ở thế giới phương Tây, công nghệ luôn thay đổi liên tục và đó là một sự tiếp diễn. Bạn cứ nhận lấy nó và xài. Nhưng nếu bạn lùi lại một bước, bạn sẽ nhận thấy rằng nó đang thay đổi cuộc sống của bạn theo những cách rất căn bản".
Người lãnh đạo tài ba
Ngôi nhà của Pichai ở Mỹ nhìn không khác mấy so với những ngôi nhà phố bình thường trừ việc nó có sân tennis. Nhưng đây cũng là một bất ngờ khi mà Pichai là một trong những CEO được trả lương cao nhất hiện nay. Và điều gây ngạc nhiên hơn tất cả đó là sàn nhà của lối dẫn vào nhà dính đầy băng dính.
Bên trong cánh cửa chính có một cái lưới hình chữ nhật dán lên sàn được làm từ những miếng băng dính nhiều màu. Đây là một cái sân bóng thu nhỏ được làm bởi cậu con trai 9 tuổi của Pichai để chú bé có thể chơi với người chị gái 13 tuổi của mình. "Luật luôn thay đổi, thế nên con trai tôi luôn thắng", Pichai cười nói. Và đây cũng chính là chiến lược mà Pichai áp dụng cho công việc của mình.
Pichai khởi đầu việc của mình tại Google với Google Toolbar, một extension dành cho trình duyệt để người dùng có thể Google nhanh hơn. Thời đó hộp tìm kiếm của trình duyệt vẫn chưa thật sự hữu ích, nhiều trình duyệt còn không có. Kể từ đây, ông từ từ đi lên và lắp ghép các mảnh ghép lại để giúp tạo ra trình duyệt mới - Google Chrome. Lúc đó người ta vẫn không rõ vì sao Google lại làm điều này trong khi IE đang thống trị, kế đó là Firefox.
Giờ đây, như các bạn cũng biết, Chrome đã trở thành trình duyệt phổ biến nhất nhì thế giới và đã giúp Google bức mình ra khỏi sự đe dọa của Microsoft Bing. Kế tiếp, Chrome giúp Google tạo ra Chrome OS và đưa thị trường máy tính giá rẻ theo hướng mà nó chưa từng làm được trước đây. Đây là một hành động mang tính chiến lược cao nhưng không phải ai cũng biết được vào những ngày đầu của dự án.
Trong lúc vẫn đang quản lý bộ phận Chrome, Pichai đảm nhiệm luôn việc đứng đầu mảng Android vào năm 2013. Như vậy, ông nắm trong tay 2 hệ điều hành quan trọng nhất trong hệ sinh thái của Google. Android được Google xem như là một thành phần quan trọng cho tương lai của mình, nhưng kể từ khi Google mua lại nó từ "cha đẻ" Andy Rubin thì Android gần như là một bộ phận độc lập trong nội bộ công ty. Pichai chính là người đã mang nó nhập vào lại Google và đảm bảo rằng Android sẽ trở thành một phần cốt lõi, một phần không thể tách rời của Google.
Jen Fitzpatrick, người đang quản lý mảng Maps và Local, cho biết: "Trước khi Sundar chuyển sang lãnh đạo Android, lúc đó nhóm Android 'nổi tiếng' vì sự xa cách của mình với phần còn lại của công ty. Dưới thời Pichai, có một sự chuyển dịch mạnh mẽ về cách mà họ và những bộ phận khác của Google làm việc với nhau, tương tác cùng nhau".
Hiroshi Lockheimer, giám đốc kĩ thuật của Android và cũng là nhân viên đầu tiên Rubin thuê để làm việc với Android, cho hay: "Google là một công ty tìm kiến. Khi Andy rời khỏi nhóm Android và Pichai trở thành sếp, ông ấy mang đến cho chúng tôi phần còn lại của Google, và ông cũng mang Android đến phần với còn lại của công ty".
Tuy nhiên, không phải ai cũng thích cách của Pichai. Một cựu quản lý của Google, người từng làm việc với Oichai, mô tả ông là người trung lập. "Anh ấy không bao giờ đứng về phía của Susan, của Marissa, của Omid hay thậm chí là cả Eric" (ý nói tới hàng loạt quan chức cấp cao của Google). "Ông ấy luôn đứng ở giữa. Làm sao bạn có thể biết được một người như thế đang nghĩ gì trong đầu?"
Nhưng cái tài của Pichai đó là khả năng lãnh đạo tuyệt vời. Ông đã dẫn dắt một công ty thông minh, trong đó có đầy người thông minh, hay thậm chí là thiên tài nhưng cũng rất bảo thủ. "Trong dài hạn, Google sẽ loại thải những kẻ xấu", Caesar Sengupta, giám đốc nhóm "Next Billion Users" của hãng chia sẻ. Anh đã làm việc cùng Pichai từ năm 2007. "Trong số những đồng nghiệp, Pichai là người duy nhất trở thành CEO, vậy mà những người đồng nghiệp kia vẫn sát cánh với anh ấy. Tôi có thể thấy rằng Pichai đang thu hút những người rất trung thành và họ thật sự thích ông ấy, họ cũng thích những người khác xung quanh."
Nói cách khác, Pichai đã tạo ra môi trường mà bạn không cần phải lo về những chuyện chính trị, những chuyện xung đột sếp nhân viên hay phe phái trong công ty. Pichai đã giành hết những việc rắc rối đó về phần mình, còn bạn chỉ việc làm tốt công việc của mình mà thôi".
